Diplomatik Tasarım

Birleşmiş Milletler’in New York City’deki kadrolu tasarım ekibi değişim yaratmak için çalışıyor. Hedef kitleleri ise, gezegende yaşayan insanların her biri.

Birleşmiş Milletler 1945 yılında kurulduğunda, İkinci Dünya Savaşı ardında şoka uğramış bir gezegen bırakmıştı. Öncesinde kurulan Milletler Cemiyeti ikinci bir küresel çatışmanın önünü alamamıştı. Sonuçta 50 ülkeden gelen temsilciler daha barışçıl bir gelecek için bir antlaşma hazırlamak üzere San Francisco’da toplandılar. Bundan yaklaşık 70 yıl sonra, 193 üye devletli bir örgütlenme olan Birleşmiş Milletler’in ikonik logosu ve peygamber çiçeği mavisi (PMS 279) her yerde tanınıyor. Kurum içi kadrolu tasarım ekibi tarafından tasarlanan, zeytin dallarıyla sarmalanmış, azimutal (ufuğun yay çizgisi) dünya tasavvuru 1946’dan beri organizasyonu temsil ediyor.

 

ekip
BM tasarım ekibi, soldan, ön sıra: Randy Giraulo, Ziad Al-Kadri, Mackenzie Crone, Armin Kadic. Arka sıra: John Gillespie, Martin Samaan, Marko Srdanovic, Matias Delfino, Claire Anholt, Parvati McPheeters, Nora Rosansky, Bandegini Rollosson.

 

Küresel bir izleyici kitlesinin tamamında yansıma bulacak mesajlar üretmek hiç de kolay bir iş değil ama BM içinde çalışan bir grup dinamik tasarımcı bu görevi omuzluyor. Birleşmiş Milletler’in Grafik Tasarım Birimi dünyanın en iyi kurum içi tasarım ekibi olabilir. Ziad Al-Kadri’nin liderliğinde çalışan bu 10 kişilik kadro, çok az yaratıcı kişinin erişebileceği bir görünürlük seviyesinde, küresel bir izleyici kitlesi için işler üretiyor. Dünya, çatışmaları sonlandırmaktan tutun, fakirliği azaltmaya, iklim değişimiyle mücadeleden, insan haklarını savunmaya kadar, hemen her yerdeki karmaşık sorunlara çözüm önerileri getirmesi için BM’den medet umuyor. Birleşmiş Milletler’in gündeminde çok fazla mesele olduğu için, sonuçta Grafik Tasarım Birimi’nin portfolyosunda da çok fazla proje birikiyor. İster büyük bir uluslararası BM kampanyası için altı dilde markalama çalışması olsun, ister organizasyonun idari ofislerinden biri için basit bir broşür tasarımı olsun, yaratıcı ekibin amacı organizasyonun mesajını bir şekilde hayata geçirmek.

 

Küresel bir ekibin yetiştirilmesi Grafik Tasarım Birimi Manhattan’da fazla dikkat çekmeyen bir binada çalışıyor. BM Ana Merkezi’ne ziyaretçi akışını yönlendiren güvenlik kontrol noktalarından oluşan labirent, BM’ye ait ek binaların girişinden yalnızca birkaç blok ötede. GTB kendisi için dokuzuncu katta (BM mavisine boyanmış duvarlar ve yönetmeliğe uygun düzenlenmiş kabin ofisler arasında başarabildiği kadarıyla) bir yaratıcılık alanı açmış. Ekibin kendi elleriyle boyadığı mıknatıslı bir yazı tahtası, “xox” oyununun yerleştirmesinden ilham alan bir desen içinde yedi tasarımcının isimleriyle etiketlenmiş, yanlarında da çalıştıkları projeler yazıyor. Ofis kabinlerindeki yaratıcı süslemeler herhangi bir tasarım firmasında görebileceğiniz türden şeyler ama BM’nin tipik ortamına kıyasla bir hayli sıra dışılar. “Başka bölümlerden insanlar ofisimize gelip, ‘Bir ev sıcaklığı’ hissettiklerini söylüyorlar” diye anlatıyor tasarımcı Armin Kadic. Tasarımcı Marko Srdanovic’e göre GTB, “BM’nin koyu renk takımlar ve ciddi toplantılardan ibaret olmadığını gösteriyor”. Diplomatik tasarım

 

diplomatik tasarım
2009 BM Günü Konseri için afiş.

 

GTB ekibinin bazı üyelerinin organizasyonla uzun bir geçmişleri var. Tasarımcı Matias Delfino öğrencilik yıllarında Arjantin’de BM gönüllüsü olarak çalışmış. Tasarımcı Claire Anholt New York’a gelmeden önce Hindistan’daki UNICEF için çalışmış. Balkanlarda büyüyen Kadic 16 yaşındayken barış koruma misyonlarında çevirmenlik yapmak üzere işe alınmış, görevi süresince belediye başkanları ve bakanlarla tanışmış. Neden BM’de çalıştıkları sorusu kendilerine toplu olarak yöneltildiğinde, tasarımcıların paylaştıkları mesleki işbirliği ruhu kendini belli ediyor. Daha önce ajanslara tasarım yapmış olan Mackenzie Crone için hiçbir bağlantı hissetmediğiniz bir ürün için olağanüstü kampanyalar yaratmaya kıyasla, “inandığınız bir şey için çalışmak çok daha iyi”.

 

2010 Haiti depreminde ölen 103 BM çalışanına ithafen tasarlanmış afiş.
2010 Haiti depreminde ölen 103 BM çalışanına ithafen tasarlanmış afiş.

 

Tüm ekip üyelerinin paylaştıkları ortak motivasyon kaynağı ise hümaniter bir dünya görüşü. “Muhtemelen her birimiz başarmamız gereken bir misyona sahip olduğumuzu düşünüyoruz: o da dünyayı tasarım yoluyla değiştirmeye çalışmak” diye açıklıyor Al-Kadri. “Tasarım gerçekten de insanlarda bir takım duygular uyandırma ve harekete geçirme gücüne sahiptir. Bizi ilerlemeye teşvik eden bir misyon algısı var.” GTB’nin karşı karşıya olduğu birçok zorluk var: İşlerinin birçok dile çevrilmesi gerekiyor dolayısıyla mesajlar açık, net ve özlü olmalı.

 

Projelerin hem BM’nin 6 resmi diline – İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Rusça, Arapça ve Çince – çevrilebilmesi, hem de üye devletlerde konuşulan 4000 ana dilin her birine uyarlanabilmesi gerekiyor. (Ana Merkez’de çalışan bir tur rehberine göre, bir çevirmene söyleyebileceğiniz en kötü şey bir fıkra veya şakadır.) GTB dünya üzerinde bulunan 63 adet BM Bilgilendirme Merkezi’ne üzerinde çalışıp, geliştirebilecekleri veya dağıtabilecekleri şablonlar veya malzemeler hazırlıyor ve nihai ürünlerin sonuçta nasıl bir görünüme kavuşacağını çoğu zaman kestiremiyor. “İnsanlar orijinal tasarımları alıp, onlara kendi dillerinde yeniden hayat veriyorlar” diyerek bu durumu açıklıyor Al‑Kadri. Örneğin, Hindistan’da UNIC bünyesindeki bireyler bir logo kampanyasında tasarımın içine konuşma balonlarının rengiyle uyumlu balonlar dahil ettiler. GTB ekibi bu çalışmanın resimlerini gördü ve sonuca bayıldı.

 

Uluslararası Ormanlar Günü afişi
Uluslararası Ormanlar Günü afişi

 

 

2012 Uluslararası Barış Günü afişi.
2012 Uluslararası Barış Günü afişi.

 

Aynı zamanda bir de “insanlar” konusu var: Etnik çeşitliliğe ve cinsiyet dağılımında denkliğe çok önem veriliyor ki hiçbir grubun temsiliyeti haddinden az veya fazla olmasın. Kullanılan görüntülerin çoğu sahada çalışan BM fotoğrafçılarından ve UNICEF gibi BM çatısı altındaki diğer bünyelerden geliyor. (Çocuk askerlere ait görüntülerin izinin sürülememesi gerekiyor ki eski askerlerden intikam almak gibi durumlara yol açılmasın). GTB aynı zamanda stok fotoğraf kullanımından da uzak duruyor. Bunun sebebi de aynı görüntünün konuyla alakasız (veya erdemi sorgulanabilir) bir projede kullanılma tehlikesi. Örneğin, sırf bu yüzden Delfino, Uluslararası Orman Yılı diplomatik tasarım kampanyasında kullandığı imajı bir meslektaşının yetiştirdiği bitkilerden arakladığı ve evinde fotoğrafladığı yapraklardan üretmiş. “Bütün bu kısıtlamalar ve duyarlılıkların sınırladığı çerçeve içinde ne kadar fazla özgürlük ve yaratıcılık imkânı olduğunu görmek şaşırtıcıydı,” diyor Anholt. “Ben daha fazla tıkanma olmasını bekliyordum. Ancak ekip kısıtlamalar dahilinde bile, yaratıcı bir şekilde nasıl çalışabileceğini buldu ve uyguladı.” Bir fikri tanıtırken (özellikle kritik önem taşıyan fikirler söz konusu olduğunda) sözlü ifadenin büyük titizlikle kurgulanması gerekiyor: BM diplomatik tasarım kampanyalarının işlevi yalnızca farkındalık yaratmak, eyleme geçilmesi için çağrıda bulunmak, topluma bir mesaj göndermek olabilir. Dolayısıyla, GTB’nin yaptığı markalama çalışmasının ana odağı farkındalık yaratmaktır. Bu, elbette ki, ölçümü çok zor olan bir şey.

 

Üye devletlerden veya sivil toplum kuruluşlarından diplomatik tasarım kampanyaları hakkında geri bildirim vermelerini istemenin yanında, verili bir görselin ne kadar etkili olduğunu bilmek imkânsız. Sosyal medyadaki paylaşım ve beğenilerin sayısı bir kampanyanın izleyici tarafından nasıl alımlandığını tahmin etmeye yardımcı olsa da, kişinin tasarımı mı, yoksa mesajın kendisini mi beğendiğini bilmenin bir yolu yok. Ancak “insanlar işi görmüşlerse, bir ilişki kurdunuz demektir” diyor kıdemli tasarımcı Martin Samaan.

 

Holocaust için anma afişi.
Holocaust için anma afişi.

 

 

GMK, Y A Z I L A R A Ğ U S T O S  2 0 1 5  S A Y I 1 5 5

 

Düşüncelerinizi Paylaşın